legal-clinic, Türk Hukuku Uygulanabilirlik Analizi

Hukuk fakültesi kliniklerinin pedagojik ve operasyonel iş akışlarını dijitalleştirmek amacıyla tasarlanan bu plugin, "öğrencilerin teknik ve usuli yükünü hafifleterek stratejik analize odaklanmalarını sağlama" hedefini gütmektedir. Ancak plugin'in mimari iskeleti, ABD eyalet barosu (state bar) düzenlemeleri, Birleşik Krallık SRA kuralları ve Avustralya legal aid modelleri üzerine inşa edilmiştir, bu nedenle Türkiye pratiğine uyarlanması, her bir skill özelinde ciddi bir adaptasyon sürecini zorunlu kılmaktadır.

Türkiye Pratiği: TR'de hukuk fakültesi klinikleri (akademik) ile baro adli yardım büroları (mesleki) arasında kesin bir ayrım mevcuttur. Üniversite kliniği TBB'ye kayıtlı bir tüzel kişilik olmadığından doğrudan vekaletname alıp dava açamaz. TR'de kliniklerin adli yardım büroları gibi doğrudan dava açma yetkisi bulunmadığından, aracın "Adli Yardıma Yönlendirme" (Referral Drafting) odaklı kullanılması ana strateji olmalıdır. Yani süreç İntake, Memo ve ardından TBB Adli Yardım Bürosuna Yönlendirme üçgeninde çalışır (1136 Sayılı Avukatlık Kanunu m. 76 ve TBB Adli Yardım Yönetmeliği). Hukuk fakültesi bünyesinde faaliyet gösteren klinikler, sorumlu öğretim üyeleri ile süpervizör avukatlar ve lisans 3. veya 4. sınıf öğrencileri (ki bu öğrencilerin hiçbir imza, temsil veya vekalet yetkisi yoktur) ile stajyer avukatlık eğitimini ifa eden adaylar için birincil kullanım potansiyeli taşıyan bir araçtır. Güçlü Yönleri (TR için): supervisor-review-queue (resmi onay havuzu) ve deadlines (hak düşürücü süre takibi) skill'leri, 1136 Sayılı Avukatlık Kanunu hükümleri uyarınca öngörülen avukat denetimi zorunluluğunu teknik bir kontrol mekanizması olarak somutlaştırır, cold-start-interview, customize, matter-workspace analoğu olan ramp ve semester-handoff araçları ise jurisdiction-agnostik (yargı çevresinden bağımsız) bir kurumsal hafıza altyapısı sunar. Dikkat: İçerik üreten skill'ler (draft, client-intake, memo, status), HMK m. 119/121/129, İYUK m. 3 ve sektörel mevzuat (KVKK, İş Kanunu, YUKK, 6284 vb.) bağlamında Türk usul standartlarına manuel biçimde yerelleştirilmediği takdirde, sistem varsayılan olarak ABD eyalet hukuku terminolojisini ve formatlarını tatbik edecektir.

Bu analiz, legal-clinic plugin'i bünyesindeki 16 adet skill'i, repository'de yer alan SKILL.md davranış kuralları temelinde Türk hukuku perspektifinden değerlendirmektedir. İlgili plugin, ABD klinik modeli (klinik profesörü + sertifikalı hukuk öğrencisi), ABA Model Rules, ABD eyalet bazlı student practice rule'ları, Birleşik Krallık SRA Standartları ve Avustralya legal aid uygulamaları referans alınarak kurgulanmıştır. Türkiye pratiğine uyum sağlamak üzere öngörülen yegâne mekanizma, kullanıcının kurulum aşamasında Jurisdiction: TR parametresini, 1136 Sayılı Avukatlık Kanunu ile TBB Meslek Kuralları'nı ve uygulama alanına özgü mevzuatı (HMK, TBK, TMK, KVKK, İş K. vb.) bizzat profil dosyasına işlemesidir.

Skill bazında değerlendirme sonuçları: Toplam 16 skill'in 7'si 🟢 (jurisdiction-agnostik altyapı), 6'sı 🟡 (manuel profil ve TR şablon entegrasyonu gerektirir), 3'ü ise 🔴 (DEPRECATED veya DİKKAT) olarak sınıflandırılmıştır. 🟡 kategorisindeki skill'lerin hiçbiri, ön yapılandırma ve şablon yerelleştirmesi yapılmaksızın Türkiye'de doğrudan ve eksiksiz çalışma garantisi sunmamaktadır. Bu durum, kullanıcının HMK formatına uygun şablonları sisteme yüklemesini, KVKK ve Avukatlık Kanunu çerçevesinde aydınlatma ve sır saklama protokollerini tanımlamasını ve Mevzuat MCP entegrasyonunu tesis etmesini zorunlu kılmaktadır.

Genel Değerlendirme Tablosu

Skill	TR Uygulanabilirlik	Jurisdiction Sınıfı	Kısa Gerekçe
build-guide	🟢 EVET	Altyapı (agnostik)	Süpervizör tarafından oluşturulan uygulama alanı rehberidir, jurisdiction kuralı içermez.
client-comms-log	🟢 EVET	Altyapı (agnostik)	Avukatlık K. m. 52 ve TBB Meslek Kuralları m. 39 (bilgilendirme borcu) ile tam uyumlu.
client-intake	🟡 KISMEN	Sınıf B (yarı aware)	Adli yardıma yönlendirme (referral) kurgusu işlenmelidir. Öğrencinin vekalet/temsil yetkisi yoktur.
client-letter	🔴 DİKKAT	Sınıf B (yarı aware)	Lisans öğrencilerinin hiçbir imza/temsil yetkisi yoktur, tüm dış yazışmalar süpervizör onaylı olmalıdır.
cold-start-interview	🟢 EVET	Altyapı (agnostik)	Akademisyen süpervizörün aktif avukatlık statüsü (Av.K. m. 12) ve öğrenci yetkisizliği tanımlanmalıdır.
customize	🟢 EVET	Altyapı (agnostik)	Profil düzenleme aracıdır, jurisdiction kurallarından bağımsız çalışır.
deadlines	🟡 KISMEN	Sınıf B (yarı aware)	HMK, İYUK, CMK, YUKK, AYM ve AİHM süreleri ile adli tatil takvimi manuel yüklenmelidir.
draft	🟡 KISMEN	Sınıf B (yarı aware)	Doğrudan dava dilekçesinden ziyade "Adli Yardıma Yönlendirme Memo'su" kurgusu uygulanmalıdır.
form-generation	🔴 DEPRECATED	Kullanım dışı	v2 sürümüyle /draft komutuna devredilmiştir, aktif kullanım önerilmez.
memo	🟢 EVET	Altyapı (agnostik)	IRAC metodolojisi, Türk hukuk eğitimindeki "olay çözümü" metoduyla yapısal olarak örtüşür.
plain-language-letters	🔴 DEPRECATED	Kullanım dışı	v2 sürümüyle /client-letter ve /status client komutlarına devredilmiştir.
ramp	🟢 EVET	Altyapı (agnostik)	Öğrenci oryantasyonu aracıdır, alıştırma vakaları kullanıcı tarafından yerelleştirilir.
research-start	🟡 KISMEN	Sınıf B (yarı aware)	UYAP ve AYM öğrenci erişimine kapalıdır, Mevzuat MCP ve açık kaynaklara yönlendirme gereklidir.
semester-handoff	🟢 EVET	Altyapı (agnostik)	Dönem sonu dosya devri ve kurumsal hafıza aracıdır, jurisdiction kuralı içermez.
status	🟡 KISMEN	Sınıf B (yarı aware)	"Court-ready" raporlar UYAP üzerinden e-imza ile manuel sunulmalıdır.
supervisor-review-queue	🟡 KISMEN	Altyapı (agnostik)	Onaylanan belgeler doğrudan mahkemeye gitmez, manuel UYAP e-imza adımı zorunludur.

/legal-clinic:build-guide

Ne Yapıyor?

Klinik süpervizörüne (sorumlu avukat veya öğretim üyesi), öğrenci odaklı skill'lerin nasıl davranacağını belirleyen bir uygulama alanı rehberi (per-practice-area guide) oluşturma imkânı tanır. Skill, mülakat sorularını (intake questions), pedagojik duruşu (assist / guide / teach), denetim kapılarını (review gates), çapraz plugin kontrollerini (cross-plugin checks) ve yerel kuralları (local rules) yapılandırır. Süpervizör bu araç vasıtasıyla, her bir hukuk dalı (örneğin kira hukuku, yabancılar hukuku, aile hukuku) için Claude'un öğrenciye ne ölçüde yardımcı olacağını ve hangi aşamada müdahale etmesi gerektiğini tayin eder. Çıktı dosyası, ~/.claude/plugins/config/claude-for-legal/legal-clinic/guides/<practice-area>.md dizinine kaydedilir.

Türk Hukukuna Uygulanabilirlik

🟢 EVET, Out-of-the-box çalışır. Türkiye'deki hukuk kliniklerinin çoğu belirli alanlarda uzmanlaştığından, her uygulama alanına özgü bir rehber dosyasının oluşturulması kurumsal hafıza açısından büyük önem taşımaktadır. Skill'in sunduğu "Pedagogy Posture" (assist / guide / teach) seçenekleri, Türk hukuk eğitimindeki teorik-pratik dengesi ile tam bir uyum içindedir.

Varsayılan Sistem Davranışı ve Eksiklikler

Altyapı (jurisdiction-agnostik). Skill, yalnızca süpervizör tarafından belirlenen iç kuralları metne döker, herhangi bir hukuk sistemine veya ulusal kurala yönelik önyargılı bir yaklaşım sergilemez. Sistemin yönelttiği sorular ("Öğrenci dosyaya elini sürmeden önce neleri bilmelidir?", "En sık yapılan 3-5 hata nedir?", "Hangi aşamada süpervizör onayı zorunludur?") jurisdiction-bağımsızdır. SKILL.md, süpervizörün rolünü bir yetki kontrolü (role check) ile teyit eder, rol tanımının ardından girilen içerikler ise bütünüyle kullanıcının kontrolü altındadır.

Skill'in rehber oluşturma akışı, Türkiye'ye özgü herhangi bir hazır kontrol listesi barındırmamaktadır. Aşağıdaki hususların süpervizör tarafından bizzat sisteme tanımlanması şarttır:

• Klinik Tematik Alanları: Türkiye'de klinik çalışma alanları oldukça geniştir ve ANKHUS (Ankara Üniversitesi Hukuk Kliniği), İstanbul Hukuk Klinikleri (Bilgi Üniversitesi Hukuk Kliniği vb.) gibi modellerde şu alanlar yer almaktadır:
  • 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (SGK uyuşmazlıkları, yaşlılık/engelli aylığı, iş kazası)
  • 3402 Sayılı Tapu Kanunu (tapu tahsisi, kadastro)
  • 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu (aile, miras, vesayet)
  • 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu / 5271 Sayılı CMK (zorunlu CMK müdafiliği, infaz hukuku, cezaevi klinikleri, suça sürüklenen çocuk klinikleri)
  • 6284 Sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesi Kanunu
  • 6458 Sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK, mülteci klinikleri)
  • Çevre/Kent Hakkı klinikleri (2577 Sayılı İYUK kapsamında idari yargı)
  • 6216 Sayılı Kanun (AYM bireysel başvuru) ve AİHM bireysel başvuru
• 1136 Sayılı Avukatlık Kanunu m. 26 ve m. 35/63: Hukuk fakültesi klinikleri ağırlıklı olarak Lisans 3. veya 4. sınıf öğrencileri tarafından yürütülür. Lisans öğrencilerinin 1136 Sayılı Kanun m. 35 ve 63 kapsamında HİÇBİR imza, temsil veya vekalet yetkisi yoktur. Stajyer avukatın birinci altı ayda yalnızca bürodaki avukatın denetiminde işlem yapabilmesi, ikinci altı ayda ise duruşma salonlarına girebilme yetkisi belirtilmelidir.
• 1136 Sayılı Avukatlık Kanunu m. 36: Sır saklama yükümlülüğü (avukat-müvekkil gizliliği).
• TBB Meslek Kuralları m. 3, 7-10, 39: Menfaat çatışması, müvekkil ilişkileri ve aydınlatma/bilgilendirme yükümlülüğü.
• Hukuk Fakültelerinde Pratik Çalışma Yönetmeliği: Klinik derslerinin hukuk müfredatı içerisindeki konumu.

Önerilen CLAUDE.md Konfigürasyonu

• Mülteci Kliniği (YUKK): pedagogy_posture: guide, review gates: YUKK m. 53 uyarınca hazırlanan uluslararası koruma yönlendirme metinleri her koşulda süpervizör onayına tabidir.
• Kadın Hakları Kliniği (6284): Tedbir kararı talep yönlendirme dilekçeleri, "teach" modunda öğrenciye hazırlatılır ve müteakiben süpervizör eliyle revize edilir.
• Sosyal Güvenlik Kliniği (5510): SGK başvuruları "assist" modunda, iş kazası uyuşmazlıkları "guide" modunda işletilir.

Yerel MCP Entegrasyonu

Skill doğrudan bir içerik üretmediği ve salt yapılandırma rehberi oluşturduğu için doğrudan bir Mevzuat MCP entegrasyonu söz konusu değildir. Ancak, süpervizörün rehbere işlediği mevzuat atıflarının (örneğin "TMK m. 169 tedbir nafakası") Mevzuat MCP vasıtasıyla anlık olarak teyit edilmesi, oluşturulan profilin hukuki tutarlılığını güvence altına alacaktır.

/legal-clinic:client-comms-log

Ne Yapıyor?

Müvekkille gerçekleştirilen her türlü iletişimi (telefon, e-posta, SMS, yüz yüze görüşme, fiziki mektup, sesli mesaj, video konferans) kayıt altına alan bir iletişim günlüğü işlevi görmektedir. Her bir giriş, tarih, yön (in/out), iletişim ortamı (medium), görüşme özeti ve aksiyon kalemlerini içerir, ~/.claude/plugins/config/claude-for-legal/legal-clinic/client-comms/[case-id]/log.md dizinine append-only (üzerine yazılamaz, yalnızca eklenebilir) formatta kaydedilir. Skill'in dört temel işlevi bulunmaktadır: (a) mesleki sorumluluk (malpractice) iddialarına karşı eşzamanlı (contemporaneous) delil oluşturma, (b) dönem sonu öğrenci değişimlerinde sürecin sürekliliğini sağlama, (c) süpervizöre yapısal kalıp ve anomali (pattern) görünürlüğü sunma, (d) müvekkil dosyasının eksiksiz ve düzenli tutulması zorunluluğunu ifa etme.

Türk Hukukuna Uygulanabilirlik

🟢 EVET, Out-of-the-box çalışır. 1136 Sayılı Avukatlık Kanunu m. 52 kapsamında düzenlenen avukatın dosya tutma yükümlülüğü ve TBB Meslek Kuralları m. 39 kapsamındaki müvekkili bilgilendirme borcu ile yapısal olarak birebir örtüşmektedir. Bilhassa adli yardım kapsamındaki klinik dosyalarında yöneltilebilecek "müvekkile bilgi verilmedi" şeklindeki iddialara karşı en kuvvetli savunma aracı, düzenli tutulmuş bu tür iletişim kayıtlarıdır.

Varsayılan Sistem Davranışı ve Eksiklikler

Altyapı (jurisdiction-agnostik). Skill, herhangi bir hukuk sistemi atfında bulunmaksızın bütünüyle dosya yönetim ve kayıt katmanında işlev görür. İletişim ortamı (medium) seçenekleri evrensel kategorilerden oluşmaktadır (call, email, text, in-person, video, voicemail). Mesleki sorumluluk gerekçesi SKILL.md dosyasında açıkça vurgulanmakla birlikte, hangi ülkenin baro standartlarına atıf yapıldığı belirtilmemiştir.

• UYAP ve e-Tebligat Entegrasyonu: Türkiye'de yargı süreçlerinin büyük bölümü UYAP üzerinden yürütüldüğünden, iletişim ortamı listesine uyap-mesaji, e-tebligat-alindi ve kep-mesaji (Kayıtlı Elektronik Posta) kategorilerinin eklenmesi gereklidir.
• KVKK m. 10 Aydınlatma Kaydı: Müvekkille kurulan her ilk iletişimde, aydınlatmanın hangi dilde yapıldığının ve müvekkilin aydınlatmayı anladığını teyit ettiğinin kayda geçirilmesi usulü.
• TBB Meslek Kuralları m. 7 Kapsamında Açıklık: Müvekkille reklam yasağına aykırı bir iletişim (örneğin somut başarı vaadi) kurulup kurulmadığının denetimi.
• 6284 Sayılı Kanun Hassasiyeti: Aile içi şiddet vakalarında müvekkille iletişimin güvenlik gerekçesiyle sınırlandığı hâllerde, "iletişimin güvenli kanal üzerinden sağlandığı" bilgisinin sisteme işlenmesi.

Önerilen CLAUDE.md Konfigürasyonu

• Dönem geçişlerinde --patterns modu çalıştırılarak "altı haftadır geri dönüş yapılmamış sesli mesajlar" gibi operasyonel aksaklıkların süpervizör tarafından erken teşhis edilmesi.
• Müvekkilin dil tercihinin (client_language) profilde açıkça tanımlanması ve iletilen aydınlatma metinlerinin bu dilde olduğunun doğrulanması.
• --summary modunun her ay süpervizöre özet bir rapor sunması, bu durum, TBB Meslek Kuralları m. 39 kapsamındaki "düzenli bilgilendirme" yükümlülüğünün fiilen yerine getirildiğinin de delili niteliğindedir.

Yerel MCP Entegrasyonu

Bu skill doğrudan hukuki içerik üretmediği ve münhasıran iletişim kaydı tuttuğu için doğrudan bir Mevzuat MCP entegrasyonu zaruri değildir. Ne var ki süpervizörün, kaydedilen görüşmelerde geçen hukuki referansların (örneğin "İİK m. 67 uyarınca itiraz süresi") doğruluğunu Mevzuat MCP üzerinden periyodik olarak denetlemesi, mesleki sorumluluk (malpractice) riski açısından tavsiye edilmektedir.

/legal-clinic:client-intake

Ne Yapıyor?

Yeni müvekkil başvurularını yapılandırılmış bir mülakat sürecine (intake) bağlar. Skill, uygulama alanına özgü şablonları sırasıyla işletir, çapraz alan tespiti (cross-area issue spotting) yapar, menfaat çatışması (conflict of interest) risklerinde uyarı bayrakları (flags) oluşturur ve hukuki durumun aciliyet seviyesini sınıflandırır. Sürecin nihai çıktısı, vaka özeti formatında bir mülakat formudur. Kritik güvenlik sınırı: Skill, vakanın klinik tarafından kabul edilip edilmeyeceğine dair nihai bir karar üretmez, bu karar bütünüyle öğrencinin hukuki analizi ve süpervizörün mesleki takdirine bırakılmıştır.

Türk Hukukuna Uygulanabilirlik

🟡 KISMEN, Uygulama alanı şablonlarının yerelleştirilmesi, KVKK aydınlatma metninin mülakat akışına eklenmesi ve TBB Reklam Yasağı uyarılarının işlenmesi mutlak bir zorunluluktur. Ayrıca Türkiye'deki hukuk fakültesi kliniklerinde görev alan lisans öğrencilerinin Avukatlık Kanunu m. 35 ve 63 uyarınca hiçbir vekalet ve temsil yetkisi yoktur. ABD'deki "Certified Law Student" statüsünün TR karşılığı yoktur. Bu nedenle intake süreci doğrudan dava açma amacıyla değil, "Adli Yardıma Yönlendirme" (Referral) amacıyla yapılandırılmalıdır.

Varsayılan Sistem Davranışı ve Eksiklikler

🟡 Sınıf B, yarı jurisdiction-aware. Skill, mülakat akışını tamamen ABD klinik uygulamasındaki yaygın hukuk dallarına göre yapılandırmıştır. SKILL.md'de yer alan dahili şablonlar şu alanlara ilişkindir: Immigration, Housing, Family, Small Business, Expungement. Çapraz alan tespiti mantığı da ABD klinik vaka profillerine kalibre edilmiştir. Türkiye'deki yaygın hukuk kliniği uzmanlık alanları (tüketici hukuku, kadın hakları/6284, mülteci/YUKK, işçi hakları) ile doğrudan örtüşmesi son derece sınırlıdır.

• Adli Yardıma Yönlendirme (Referral) Kurgusu: Kliniklerin dava açma ehliyeti olmadığından, intake sonucunun TBB Adli Yardım Bürosuna yönlendirme raporuna dönüştürülmesi kurgusu.
• Öğrenci Yetkisizliği: Mülakatı gerçekleştiren lisans öğrencilerinin yasal temsilci olmadıklarının müvekkile açıkça bildirilmesi.
• TBB Reklam Yasağı Yönetmeliği: Intake formlarının ve süreçlerinin hiçbir şekilde sonuç vaadi, garanti veya haksız rekabet oluşturacak reklam ifadeleri içermemesi.
• TBB Meslek Kuralları m. 3, Menfaat Çatışması: Çatışma kontrol bayraklarının bu ilkeye göre yeniden kalibre edilmesi.
• 6698 Sayılı KVKK m. 10 ve m. 5/2, Aydınlatma ve Hukuki Sebep: Mülakatın başlangıcında aydınlatmanın zorunlu olarak gerçekleştirilmesi ve işleme dayanağının "bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması" esasına oturtulması.

Önerilen CLAUDE.md Konfigürasyonu

TR practice areas:
  - kadin-haklari-6284:
      mandatory_questions:
        - "Halihazırda alınmış bir tedbir kararı var mı? (6284 m. 5)"
        - "Şiddet uygulayıcısı ile aynı evde mi yaşanıyor?"
      urgency_triggers:
        - "Aktif tehdit / fiziksel şiddet, acil tedbir talebi (m. 8 acele karar)"
      confidentiality: heightened
  - multeci-yukk:
      mandatory_questions:
        - "Türkiye'ye giriş tarihi ve giriş şekli?"
        - "Uluslararası koruma başvurusu yapıldı mı? (YUKK m. 65)"
      conflict_check: ülke menşei + aile bağı kontrolü
  - isci-haklari-4857:
      mandatory_questions:
        - "Sigortalı çalışma süresi? Çıkış kodu?"
        - "Arabulucu süreci tamamlandı mı? (İş Mahkemeleri K. m. 3)"
  - adli-yardima-yonlendirme-raporu:
      template: TBB Adli Yardım başvuru şartları kontrolü (fakirlik belgesi vb.)
KVKK aydınlatma akışı:
  - veri sorumlusu: [klinik adı + üniversite]
  - işleme amacı: hukuki danışmanlık ve adli yardıma yönlendirme
  - hukuki sebep: KVKK m. 5/2-e (hakkın tesisi)

Yerel MCP Entegrasyonu

Skill'in çapraz alan tespiti (cross-area issue spotting) fonksiyonu, Mevzuat MCP entegrasyonu aktifken müvekkilin beyanlarındaki hukuki olguların ilgili kanun hükümleriyle anlık eşleştirilmesini sağlar. Örneğin kira uyuşmazlığına dair bir beyan, sistemin TBK m. 350 (gereksinim sebebiyle tahliye) hükmünü otomatik analizine dâhil etmesine imkân verir.

/legal-clinic:client-letter

Ne Yapıyor?

Müvekkile iletilecek olan rutin hukuki yazışmaları (randevu teyidi, belge talebi, kısa durum güncellemeleri) belirli şablonlar dâhilinde üretir. Bu yazışmalar yalnızca temel bilgilendirme amacı taşımakta olup, hiçbir surette maddi/esaslı hukuki tavsiye niteliğinde değildir. Karmaşık hukuki mütalaalar yerine, adli yardım pratiğinin standardı olarak kabul edilen sade dilde hazırlanan metinlere odaklanır. Çıktı belge, "AI-ASSISTED DRAFT, requires student analysis and attorney review" etiketiyle damgalanır.

Türk Hukukuna Uygulanabilirlik

🔴 DİKKAT, Lisans öğrencilerinin Avukatlık Kanunu m. 35 ve 63 kapsamında hiçbir imza, temsil veya vekalet yetkisi yoktur. Skill'in mektup şablonlarında yer alan ABD eyalet bazlı "Certified Law Student" statüsünün Türkiye'de bir karşılığı bulunmamaktadır. Türkiye'deki hukuk klinikleri ağırlıklı olarak Lisans 3. ve 4. sınıf öğrencileri tarafından yürütüldüğünden, tüm dış yazışmalar ve mektup imzaları sadece Süpervizör Avukat veya Klinik Yönetimi anteti altında çıkarılmalıdır. Avukatlık Kanunu m. 26 sadece baroya kayıtlı stajyer avukatlara ilişkindir, lisans öğrencisini kapsamaz.

Varsayılan Sistem Davranışı ve Eksiklikler

🟡 Sınıf B, yarı jurisdiction-aware. Skill'in mektup şablonlarında yer alan imza bloğu (sign-off) bölümü, doğrudan ABD eyalet bazlı student practice rule'larına atıf yapmaktadır. Sisteme dâhil olan şablonlar, California Rule 9.42 gibi yerel düzenlemeler üzerinden geliştirilmiştir.

• 1136 Sayılı Avukatlık Kanunu m. 35 ve 63: Lisans öğrencilerinin mutlak imza ve temsil yetkisizliği. Her mektubun zorunlu olarak süpervizör avukatın veya klinik yönetiminin imzasıyla çıkması.
• TBB Reklam Yasağı Yönetmeliği: Mektup içeriklerinde ve antetlerde garanti, sonuç vaadi veya haksız rekabet yaratacak ibarelerin yasaklanması.
• 6698 Sayılı KVKK m. 10 Aydınlatma Metni: Gönderilen her mektubun alt bilgisinde (footer), veri işleme amacı ve saklama süresine dair asgari aydınlatma metninin yer alması zorunluluğu.
• Mektup Üst Bilgisi (Letterhead): Kurumsal antet (Üniversite logosu + klinik adı + baroya kayıtlı süpervizör avukatın sicil numarası + iletişim adresleri + KEP adresi).

Önerilen CLAUDE.md Konfigürasyonu

Saygılarımızla,

[Üniversite Adı] Hukuk Fakültesi Hukuk Kliniği
Süpervizör Avukat: Av. [Adı Soyadı]
[Baro Adı] Barosu Sicil No: [XXXXX]

(Not: Lisans öğrencileri dış yazışmalarda kendi isimleriyle imza açamazlar.)

***
Bu yazışma, [Klinik Adı] tarafından ücretsiz olarak hazırlanmıştır. 
Kişisel verileriniz, KVKK m. 5/2-e (hakkın tesisi) hukuki sebebine dayalı olarak işlenmektedir.
İletişim: [klinik e-posta] | KEP: [klinik KEP adresi]

Yerel MCP Entegrasyonu

Mektup taslağında atıf yapılan hukuki kuralların Mevzuat MCP vasıtasıyla doğrulanması, klinik tarafından gönderilen yazışmaların hukuki dayanaklarını sağlamlaştırır.

/legal-clinic:cold-start-interview

Ne Yapıyor?

Klinik süpervizörünün tüm sistemi ilk defa yapılandırmasını sağlayan temel kurulum mülakatıdır. Bu mülakat süresince, uzmanlık alanları, yargı yetkisi (jurisdiction), denetim modeli ve etik önkoşullar tayin edilir. Sürecin neticesinde inşa edilen ~/.claude/plugins/config/claude-for-legal/legal-clinic/CLAUDE.md dosyası, plugin bünyesindeki tüm diğer skill'ler için adeta bir temel metin işlevi görür. Mülakatın "Part 0" aşamasında, kullanıcı ile süpervizör rolünün teyidi gerçekleştirilir, yetkisi süpervizör olmayan bir kullanıcı otomatik olarak /legal-clinic:ramp oryantasyon komutuna yönlendirilir.

Türk Hukukuna Uygulanabilirlik

🟢 EVET, Out-of-the-box çalışır. Skill, bütünüyle jurisdiction-agnostik bir kurulum mimarisine sahiptir. Türk hukuk klinikleri açısından sorunsuz işlemesinin önündeki yegâne operasyonel zorunluluk, kullanıcının ilgili Türk mevzuat referanslarını ve TBB Meslek Kuralları'nı asgari bir eksiksizlikle sisteme dâhil etmesidir. ABA Formal Opinion 512 yerine, Türkiye pratiğinde Avukatlık K. m. 36 (sır saklama) ve ilgili TBB Meslek Kuralları etik zemin olarak kabul edilmelidir. En önemlisi, TR klinik modeli ve akademisyen avukatlık statüsü bağlamında operasyonel kısıtların profilde tanımlanması gerekir.

Varsayılan Sistem Davranışı ve Eksiklikler

Altyapı (jurisdiction-agnostik). Skill, jurisdiction footprint bilgisini yönelttiği açık sorularla bizzat kullanıcıdan talep eder, "ABD federal/eyalet hukuku" veya "Türkiye HMK/Avukatlık Kanunu" geçerli olacak biçiminde herhangi bir ön kabul ile hareket etmez. Etik önkoşullar kısmında kullanıcıya tabi olduğu baro kuralları sorulur.

• Akademisyen Avukatlık Statüsü (Av.K. m. 12): Kurulum mülakatının "Part 0" aşamasında süpervizörün baroya kayıtlı aktif avukat olup olmadığı netleştirilmelidir. 1136 Sayılı Av.K. m. 12 kapsamında öğretim üyesi avukatlığı istisnai bir statüdür, şayet öğretim üyesi baroya kayıtlı değilse mahkeme temsili yapılamaz, klinik sadece danışmanlık ve scaffold modunda çalışır. Bu durumda aracın draft court ve dış yazışma fonksiyonlarını kilitlemesi (guardrail) gerekir.
• Öğrenci Yetki Sınırı ve Rolü: Lisans öğrencilerinin hiçbir imza ve temsil yetkisinin (Av.K. m. 35 ve 63) olmadığının sisteme tanıtılması.
• Klinik Modeli (Temsil vs Yönlendirme): Kliniğin "Doğrudan Temsil" mi yoksa "Adli Yardıma Yönlendirme" mi yaptığı.
• Student Practice Rule Authority: TR'de bu alanın karşılığı "Hukuk Fakültelerinde Pratik Çalışma Yönetmeliği ve YÖK Müfredatı kapsamında sadece danışmanlık/asistanlık" olarak tanımlanmalıdır.
• 6698 Sayılı KVKK m. 12, Veri Güvenliği: Müvekkil kişisel verilerine yönelik idari ve teknik tedbirlerin yapılandırılması.

Önerilen CLAUDE.md Konfigürasyonu

Role: Supervising attorney (Süpervizör Avukat) / Öğretim üyesi
Clinic name: [Üniversite Hukuk Fakültesi Hukuk Kliniği]
Host institution: [Üniversite Adı] Hukuk Fakültesi
Jurisdiction: TR
Clinic Model: Adli Yardıma Yönlendirme (Referral)
Student practice rule authority: Hukuk Fakültelerinde Pratik Çalışma Yönetmeliği ve YÖK Müfredatı kapsamında sadece danışmanlık/asistanlık
Courts: [İstanbul Anadolu Adliyesi / Ankara Adliyesi / vb.]
Bar:
  - [İstanbul / Ankara / İzmir] Barosu (süpervizör avukatın kayıtlı olduğu baro)
Practice areas:
  - kadin-haklari-6284
  - multeci-yukk
  - tuketici-tkhk
  - isci-haklari-4857
Supervision style: formal review queue
Ethical preconditions:
  - Avukatlık K. m. 36 (sır saklama), tüm öğrencilerden yazılı taahhüt
  - TBB Meslek Kuralları m. 3 (menfaat çatışması), conflict check zorunlu
KVKK profile:
  - Aydınlatma metni: tüm intake'lerde zorunlu
  - Saklama süresi: 5 yıl (Avukatlık K. m. 42)

Yerel MCP Entegrasyonu

Kurulum mülakatında süpervizör tarafından sisteme bildirilen mevzuat atıflarının Mevzuat MCP üzerinden eşzamanlı olarak doğrulanması mümkündür.

/legal-clinic:customize

Ne Yapıyor?

Klinik profilinin tamamını yeniden başlatmaya lüzum kalmaksızın, yalnızca belirli bir profil modülünü güncellemeyi sağlar. Klinik ismi, uzmanlık alanları, denetim usulü ve akademik dönem (semester) gibi parametrelerin modifiye edilmesine imkân verir. Skill bünyesindeki en kritik güvenlik bariyeri, /draft ve /client-letter skill'leri tarafından mecburi kılınan hukuki uyarı niteliği taşıyan kritik güvenlik etiketlerinin kaldırılamamasıdır.

Türk Hukukuna Uygulanabilirlik

🟢 EVET, Out-of-the-box çalışır. Profil düzenleme ve modifikasyon aracı, herhangi bir jurisdiction kuralına bağlı kalmaksızın işletilebilen bir operasyonel yardımcıdır.

Varsayılan Sistem Davranışı ve Eksiklikler

Altyapı (jurisdiction-agnostik). Profil tablosunun temel mimarisi statik bir yapıya sahiptir, kullanıcının tanımladığı hukuk kuralları ve rejimler skill tarafından doğrudan kabul görür.

• KVKK Kurulu İlke Kararları: Kurul kararlarında yer alan güncellemelerin süpervizör tarafından bizzat profile işlenmesi gerekir.
• TBB Reklam Yasağı Güncellemeleri: TBB Reklam Yasağı Yönetmeliği'ndeki muhtemel tadillerin manuel yansıtılması mecburiyeti.
• Dönem Geçişi (Semester Rollover): Türkiye'deki akademik takvimin ABD yükseköğretim takviminden ayrışması sebebiyle döngülerin elle revize edilmesi.

Önerilen CLAUDE.md Konfigürasyonu

• Yeni KVKK Kurul Kararı Sonrası: /legal-clinic:customize "KVKK Kurulu karar no uyarınca output safeguard kuralı ekle"
• Yeni Uzmanlık Alanı Tesisi: /legal-clinic:customize "Yeni practice area: 6284 kadın hakları kliniği eklendi"

Yerel MCP Entegrasyonu

Mevzuat MCP aktif iken gerçekleştirilen customize güncellemelerinde, süpervizörün ileri sürdüğü yeni yasal mevzuat atıfları anında doğrulama süzgecinden geçirilebilir.

/legal-clinic:deadlines

Ne Yapıyor?

Hukuki süreçlerdeki hak düşürücü süreler, zamanaşımı süreleri, cevap dilekçesi süreleri ve duruşma tarihleri gibi yargısal periyotların takibini yürüten merkezi operasyonel kayıt aracıdır. Sistem, 14, 7, 3 ve 1 gün kala olmak üzere varsayılan uyarı eşikleri (warning thresholds) barındırır. İşlevsel modları şunlardır: --add, --report, --update, --complete, --close. Skill, ~/.claude/plugins/config/claude-for-legal/legal-clinic/deadlines.yaml dosyasını bir kayıt defteri (ledger) olarak kullanır.

Türk Hukukuna Uygulanabilirlik

🟡 KISMEN, Türkiye'ye özgü plausibility band'lerinin sisteme manuel olarak yüklenmesi ve adli tatil uygulamasının tanıtılması zorunludur. Süre takibi mimarisinin altyapısı yargı çevresinden bütünüyle bağımsız bir yapıdadır. Ne var ki, Türk usul kanunlarındaki kesin süreleri tanımaması hasebiyle skill manuel konfigürasyona muhtaçtır.

Varsayılan Sistem Davranışı ve Eksiklikler

🟡 Sınıf B, yarı jurisdiction-aware. Skill, dahili tutarlılık/mantıklılık denetimi (plausibility sanity band) mekanizmasını ABD federal ve eyalet hukuku sürelerine kalibre etmiştir. Türk usul hukukunun belkemiği olan süreler sistemde yerleşik olarak bulunmamaktadır.

• HMK m. 127, Cevap Dilekçesi: 2 hafta.
• HMK m. 345, İstinaf Başvuru Süresi: Kararın tebliğinden itibaren 2 hafta.
• HMK m. 361, Temyiz Başvuru Süresi: Kararın tebliğinden itibaren 2 hafta.
• HMK m. 102-104, Adli Tatil: Her yıl 20 Temmuz ile 31 Ağustos tarihleri arasında süreler durur.
• 2577 Sayılı İYUK m. 7: İdari yargıda 60 günlük idari dava açma süresi (vergi mahkemeleri 30 gün).
• 5271 Sayılı CMK Süreleri: Sulh Ceza Hâkimliğine itiraz süreleri (örneğin 7 gün).
• 6458 Sayılı YUKK Süreleri: Uluslararası koruma red kararlarına veya idari gözetim kararlarına itiraz süreleri (örneğin 7 gün veya 10 gün).
• 6216 Sayılı Kanun m. 47: Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru için olağan kanun yollarının tüketilmesinden itibaren 30 günlük hak düşürücü süre.
• AİHM Başvurusu: İç hukuk yollarının tüketilmesinden itibaren 4 ay.
• HMK merkezli yaklaşımın idari, ceza, anayasa ve mülteci klinikleri için yetersiz kaldığı unutulmamalıdır, bu sebeple manuel girişler hayati önem taşır.

Önerilen CLAUDE.md Konfigürasyonu

# references/plausibility-bands/TR.md
HMK (Hukuk Muhakemeleri Kanunu):
  cevap_dilekcesi: 2 hafta (m. 127, kesin)
  istinaf: 2 hafta (m. 345, gerekçeli karar tebliği şart)
İYUK (İdari Yargılama Usulü Kanunu):
  iptal_davası: 60 gün (m. 7)
CMK (Ceza Muhakemesi Kanunu):
  sulh_ceza_itiraz: 7 gün
YUKK (Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu):
  idari_gozetim_itiraz: 7 gün
  uluslararasi_koruma_red_itiraz: 10 gün / 30 gün
AYM bireysel başvuru: 30 gün (6216 m. 47/5)
AİHM başvurusu: 4 ay (Sözleşme m. 35)
Adli tatil: 20 Tem ile 31 Ağu arası (HMK m. 102-104)

Yerel MCP Entegrasyonu

Plausibility denetimi safhasında, sisteme dâhil edilen bir sürenin doğruluğu Mevzuat MCP üzerinden eşzamanlı olarak teyit edilebilir.

/legal-clinic:draft

Ne Yapıyor?

Dava dilekçesi, beyan dilekçesi, ihtarname, kurum başvuru yazısı gibi temel klinik dokümanlarının ilk taslağını (first draft) meydana getirir. Skill, tayin edilen hukuki alana özgü şablonları işletir, jurisdiction-aware bir formatlama uygular ve öğrenciye ait vaka notlarından materyal verilerini derler. Üretilen tüm çıktılar, bariz bir şekilde "AI-ASSISTED DRAFT, requires student analysis and attorney review" ibaresiyle damgalanmaktadır.

Türk Hukukuna Uygulanabilirlik

🟡 KISMEN, HMK m. 119/121/129 hükümlerinde amir olunan zorunlu unsurları haiz TR dilekçe şablonlarının sisteme dâhil edilmesi zorunludur. Ayrıca TR hukuk kliniklerinin doğrudan dava açma yetkisi olmamasından mütevellit, salt dava dilekçesi taslağı hazırlamak yerine "Adli Yardıma Yönlendirme Memo'su" (Referral Drafting) formatının da sisteme entegre edilmesi ana strateji olmalıdır.

Varsayılan Sistem Davranışı ve Eksiklikler

🟡 Sınıf B, yarı jurisdiction-aware. Skill, içeriğinde açık bir ## Jurisdiction assumption beyanı bulundurmaktadır. Dahili şablon listesinin tamamı ABD mahkeme teşkilatına göredir.

• HMK m. 119, Dava Dilekçesinin Zorunlu Unsurları: Görevli ve yetkili mahkeme, taraflar, konu, vakıalar, deliller, hukuki sebepler, netice-i talep, imza.
• Adli Yardıma Yönlendirme Memo'su Şablonu: Dava açma yetkisi olmadığından, davanın esasına dair hazırlanan raporun TBB Adli Yardım Bürosuna iletilecek bir müzekkere/memo formatında tasarlanması.
• e-İmza ve UYAP Portalı Sunumu: Dilekçelerin 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında UYAP Avukat Portalı'ndan sunum protokolü.
• AI Uyarı İbaresi: "YAPAY ZEKA DESTEKLİ TASLAK, Süpervizör Avukat Onayına Tabidir" şekline tahvili.

Önerilen CLAUDE.md Konfigürasyonu

TR draft templates:
  - adli-yardima-yonlendirme-memosu:
      template: Vakıalar + Hukuki Analiz + Adli Yardım Talebinin Gerekçesi
      mandatory_header: "TBB Adli Yardım Bürosu Dikkatine"
  - dava-dilekcesi-genel:
      template: HMK m. 119 tüm zorunlu unsurlar
      mandatory_header: "T.C. [Mahkeme Adı] [Numara] HUKUK MAHKEMESİ"

Yerel MCP Entegrasyonu

Skill'in [VERIFY] etiketi ile belirlediği her hukuki referans noktası, Mevzuat MCP entegrasyonu sağlandığı vakit ilgili kanun metninin orijinal lafzı ile derhâl teyit edilir.

/legal-clinic:form-generation

[DEPRECATED]

Ne Yapıyor?

[DEPRECATED] v2 sürümüyle birlikte bağımsız bir araç olarak kullanım dışıdır. Tüm fonksiyonları bütünüyle /draft (veya ilgili intake) komutlarına devredilmiştir. Evvelki sürümlerde klinik uygulamalarındaki matbu formların inşası için istihdam edilen bu araç yerine, güncel formatları, dinamik şablonları ve pedagoji yapılandırmalarını ihtiva eden /legal-clinic:draft komutu tatbik edilmelidir. İlgili skill, sistemsel olarak user-invocable: false statüsüne alınmıştır.

Türk Hukukuna Uygulanabilirlik

🔴 HAYIR, DEPRECATED. Skill iptal edildiğinden ötürü Türk hukuk klinikleri bağlamında herhangi bir uygulanabilirliği bulunmamaktadır.

Varsayılan Sistem Davranışı ve Eksiklikler

Kullanım dışı. Skill v2 öncesinde bütünüyle ABD yerel mahkeme matbu formları üzerine kurgulu idi, ancak yeni sürümle birlikte aktif olarak çalıştırılamamaktadır.

• Modül aktif durumda olmadığı için, Türk hukuk sistemine matuf herhangi bir norm yahut usuli pattern eksikliği değerlendirmesi isabetsizdir. Tüm süreç /legal-clinic:draft uhdesinde yapılandırılacaktır.

Önerilen CLAUDE.md Konfigürasyonu

• Skill'in çağrılması teşebbüsünde sistem kullanıcıyı otomatik biçimde /legal-clinic:draft [document type] dizinine sevk eder.

Yerel MCP Entegrasyonu

Modül deaktif durumda bulunduğundan, Mevzuat MCP entegrasyonuna mahsus bir inceleme alanı mevcut değildir.

/legal-clinic:memo

Ne Yapıyor?

IRAC (Issue-Rule-Application-Conclusion / Mesele-Kural-Analiz-Sonuç) metodolojisi dâhilinde hukuki bir vaka analizi (memo) kaleme alır. Skill, yapısal bir iskelet (scaffold) işlevi görür, Kural bloklarını münhal bırakır, Analiz bölümünü yönlendirmeler ile besler ve Sonuç bloğunu tamamen boş bırakır.

Türk Hukukuna Uygulanabilirlik

🟢 EVET, Out-of-the-box çalışır. IRAC yapısal sistemi, Yargıtay kararlarının temel tesis mantığıyla ve Türk akademi geleneğindeki olay çözümü metoduyla birebir benzeşir.

Varsayılan Sistem Davranışı ve Eksiklikler

Altyapı (jurisdiction-agnostik). IRAC metodolojisi, karşılaşılan bir maddi uyuşmazlığın Mesele Tespiti → Uygulanacak Hukuk Kuralının Saptanması → Analiz ve Olaylara Uygulama → Hukuki Sonucun İstihsali basamaklarıyla incelenmesi tekniği, Türk hukuk eğitimindeki "pratik çalışma/olay çözümü" metodolojisiyle mükemmelen örtüşür.

• Yargıtay İçtihatları Birleştirme Kararları (İBK): Memo'nun Analiz kısmına İBK atfının mutlak bir kural olarak eklenmesi.
• Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru Kararları: Özgürlükler ve temel haklar düzlemindeki ihlal iddialarında AYM kararlarının sistematik taranması.
• AİHM Kararları: Anayasa m. 90/5 fıkrası gereğince Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarına atıf zorunluluğu.
• Doktrin Tartışmaları: Yargıtay pratiğini ciddi ölçüde etkileyebilen doktriner tartışmalar için Memo'nun Analiz bloğunda alt başlığın açık bırakılması.

Önerilen CLAUDE.md Konfigürasyonu

# Memo: [Vaka Adı]
**Pedagogy mode:** guide / assist / teach (süpervizör tarafından belirlenir)
**AI-ASSISTED SCAFFOLD, requires student analysis and attorney review**

## Mesele (Issue)
[Soru formunda, spesifik şekilde formüle edilir.]

## Kural (Rule)
[RESEARCH NEEDED, Öğrenci tarafından doldurulur]
- İlgili kanun maddesi: TBK m. 350/1
- Yargıtay kararları taranacak (özellikle İBK varsa)
- AYM/AİHM emsal kararı (varsa)

## Analiz / Uygulama (Application)
[STUDENT ANALYSIS]
- Kuralın olaya uygulanması
- Doktrindeki tartışmalı görüşlerin değerlendirilmesi

## Sonuç (Conclusion)
[BOŞ, öğrencinin doldurması bekleniyor]

Yerel MCP Entegrasyonu

Klinik öğrencisi Rule kısmına spesifik bir normatif atıf yerleştirdiğinde, Mevzuat MCP entegrasyonu ilgili normun güncel yasal metnini eşzamanlı çekerek doğrulama sağlar.

/legal-clinic:plain-language-letters

[DEPRECATED]

Ne Yapıyor?

[DEPRECATED] v2 sürümü mukabilinde aktif kullanım kapsamından çıkarılmıştır. Fonksiyonları spesifikleştirilerek iki muhtelif skill'e taksim edilmiştir: Rutin nitelikteki kısa yazışmalar için /legal-clinic:client-letter, maddi ve hukuki durum güncellemeleri için /legal-clinic:status client.

Türk Hukukuna Uygulanabilirlik

🔴 HAYIR, DEPRECATED. Araç yürürlükten kalktığı için Türkiye hukuk klinikleri özelinde bir uygulanabilirliği kalmamıştır.

Varsayılan Sistem Davranışı ve Eksiklikler

Kullanım dışı. V2 sürümü öncesinde yargı sisteminden bütünüyle bağımsız bir dil sadeleştirme ve redaksiyon katmanı olarak faaliyet icra etmekteydi, cari sürümde operasyonel geçerliliğini yitirmiştir.

• Kullanım dışı olan bir modül için Türk usulüne dair noksan pattern incelemesi işlevsizdir.

Önerilen CLAUDE.md Konfigürasyonu

• Hukuk Türkçesinin anlaşılır kılınması şeklindeki sadeleştirme ihtiyaçları münhasıran /client-letter ve /status client yapılandırmalarında plain_language_target: grade_8 formülünün girilmesi ile yönetilir.

Yerel MCP Entegrasyonu

Modül deaktif durumda bulunduğu cihetle Mevzuat MCP bağlantısından söz edilemez.

/legal-clinic:ramp

Ne Yapıyor?

Hukuk kliniği programlarına yeni dâhil olan öğrenciler için tasarlanmış bir dönem başı oryantasyon modülüdür. Süpervizörün sisteme dâhil ettiği klinik el kitabını (handbook) analiz ederek öğrenciye interaktif biçimde aktarır.

Türk Hukukuna Uygulanabilirlik

🟢 EVET, Out-of-the-box çalışır. Ülkemizdeki hukuk fakültelerinde uygulanan klinik dersleri sıklıkla dönemlik bir müfredat yapısına tabi olup her dönem yeni bir öğrenci grubu teşkil edilmektedir. ramp modülü bu döngüyü dijitalleştirerek klinik yöneticisinin akademik yükünü tahfif eder.

Varsayılan Sistem Davranışı ve Eksiklikler

Altyapı (jurisdiction-agnostik). Skill bütünüyle cold-start-interview ile inşa edilen CLAUDE.md verilerini ve süpervizörün beyan ettiği dokümantasyonu okur, ABD hukuk nosyonuna has herhangi bir mecburi iç kural seti yüklemez.

• UYAP Avukat Portalı Kullanımı: Süpervizör avukatın tevkil yetkisine binaen öğrencinin dosyayı UYAP'tan evrak görüntüleme protokolleri çerçevesinde nasıl tarayacağının sistematik eğitimi.
• e-İmza ve KEP Adresi Tesisi: İkinci altı ayına intikal eden stajyer avukatların e-imza araçlarını ve KEP tahsislerini sağlama süreçleri.
• Resmi Gazete Taraması: Türk hukuku açısından zaruri olan "Resmi Gazete" izleme alışkanlığının kazandırılması.
• Adli Tatil Refleksi: HMK m. 102 uyarınca 20 Temmuz ile 31 Ağustos aralığında duran yargısal sürelerin öğrenci bilincine yerleştirilmesi.

Önerilen CLAUDE.md Konfigürasyonu

• Tüketici Hakem Heyeti Başvurusu Simülasyonu: Defolu/ayıplı teslim edilen menkul bir eşya hususunda Hakem Heyeti talepnamesi kurgulama.
• 6284 Tedbir Kararı Talebi: Acil nitelikteki aile içi şiddet olayında uzaklaştırma başvurusunun tanzimi.

Yerel MCP Entegrasyonu

ramp evresindeki yönlendirmeler dâhilinde öğrenciye arz edilen hukuki atıfların Mevzuat MCP modülü ile anında teyit edilmesi hararetle önerilmektedir.

/legal-clinic:research-start

Ne Yapıyor?

Spesifik bir hukuki meseleye ilişkin metodolojik bir araştırma rotası haritalandırır. Skill, analize hangi temel mevzuattan başlanması gerektiğini ve atıf yapılması icap eden ikincil nitelikteki doktriner kaynakları hiyerarşik bir sıralama içerisinde takdim eder.

Türk Hukukuna Uygulanabilirlik

🟡 KISMEN, Türkiye'ye mahsus araştırma platformlarının profil dosyasında manuel tanzimi ile Mevzuat MCP ve Yargı MCP entegrasyonlarının temin edilmesi şiddetle zorunludur. Skill'in araştırma metodolojisi iskeleti küresel çapta geçerlidir ve Türkiye'ye uygundur.

Varsayılan Sistem Davranışı ve Eksiklikler

🟡 Sınıf B, yarı jurisdiction-aware. Skill'in istihdam ettiği araştırma kaynak önerileri ve altyapısı bütünüyle ABD klinik/yargı geleneğine kalibre edilmiştir. Atıfta bulunulan platformlar Westlaw ve CourtListener'dır.

• Araştırma Kanalı ve UYAP/Yargı MCP Erişimi: TR pratiğinde UYAP Emsal Karar Arama ve AYM Kararlar Bilgi Bankası gibi resmi kaynaklar ücretsiz olmakla birlikte avukat sicili ve e-imza/mobil imza ile erişime açıktır. Dolayısıyla klinik öğrencisi bu portallara doğrudan sorgu gönderemez, araştırma ancak süpervizör hesabı veya halka açık Yargıtay/Danıştay arama motorları üzerinden yapılabilir. Lexpera ve Kazancı gibi platformlar ücretli abonelik gerektirir, bu yüzden açık kaynak olarak Mevzuat MCP, Yargı MCP, Resmi Gazete (resmigazete.gov.tr) ve mevzuat.gov.tr yönlendirmeleri büyük önem taşır.
• Birincil Kaynaklar (Mevzuat): e-Mevzuat, Türkiye Cumhuriyeti Resmi Gazetesi.
• Doktrin Kaynakları: DergiPark, HukukTürk, TBB Dergisi.

Önerilen CLAUDE.md Konfigürasyonu

TR research workflow:
  step_0_seed_docs:
    - Klinik handbook ve prior memos taranır
  step_1_birincil_kaynaklar:
    - e-Mevzuat (mevzuat.gov.tr), kanun, yönetmelik
    - Resmi Gazete (resmigazete.gov.tr)
    - Mevzuat MCP üzerinden tam metin çekme
  step_2_ictihat:
    - AYM Kararlar Bilgi Bankası
    - AİHM HUDOC (Türkçe arama desteği var)
    - Yargı MCP üzerinden full-text tarama
  step_3_doktrin:
    - DergiPark, akademik makale taraması

Yerel MCP Entegrasyonu

Mevzuat MCP, research-start komutunun Türkiye gerçekliğinde pratik olarak işleyebilmesinin mutlak temel taşıdır.

/legal-clinic:semester-handoff

Ne Yapıyor?

Eğitim dönemi nihayete erdiğinde yürütülen derdest dosyaların mukabil dönemdeki öğrenciye tevdii işlemlerini otomatize eder. Devir notlarında asgari olarak, infazı bekleyen açık süreler, icra edilen son işler ve süpervizörün tedrisatına muhtaç olan stratejik ikilemler yer bulur.

Türk Hukukuna Uygulanabilirlik

🟢 EVET, Out-of-the-box çalışır. Memleketimizdeki akademik takvim uyarınca bilhassa Güz'den Bahar dönemine geçişlerde, müvekkil temsilindeki öğrenci sirkülasyonu sıklıkla dosya takibinde kopukluklara yol açmaktadır. semester-handoff, bilhassa Avukatlık Kanunu m. 52 ekseninde safahatın dökümünü yapar.

Varsayılan Sistem Davranışı ve Eksiklikler

Altyapı (jurisdiction-agnostik). Modül salt bir dosya yönetim ile intikal-devir hüviyeti arz eder, hiçbir normatif yahut yerel usul kuralı tatbikatında bulunmaz.

• UYAP Safahat Özeti İlaveleri: UYAP üzerinde tezahür eden somut safahat akışının handoff memorandumu ile hemhâl edilmesi.
• Adli Tatil Paradoksu: Bahar dönemi bitimiyle Güz dönemi arasına mutlak surette HMK m. 102 tatili idrak edeceğinden, handoff belgesinde bilhassa adli tatil sonrasındaki ilk iki haftaya taalluk eden riskli hak düşürücü sürelerin tebarüz ettirilmesi.
• Avukatlık K. m. 42, Arşivin Muhafazası: Dosyaların 5 yıllık mecburi saklama süresi mazeretiyle imhasının blokajlanması.

Önerilen CLAUDE.md Konfigürasyonu

# Dosya Devir Notu, [Müvekkil Adı], [Dönem]
**Dosya No:** [klinik iç no] / UYAP No: [varsa]
**Çıkan Öğrenci:** [Ad Soyad] / **Giren Öğrenci:** [Ad Soyad veya TBD]
**Süpervizör:** Av. [Ad Soyad], [Baro] Sicil No: [XXXXX]

## Dosyanın Hukuki Niteliği
[Uygulama alanı + ilgili mevzuat referansları]

## Safahat Özeti (UYAP'tan)
[Açılan davalar, alınan kararlar, tebligat geçmişi]

## Bekleyen Süreler (KRİTİK, adli tatil sonrası ilk 2 hafta)
- [Süre 1]: [Tarih], [Açıklama], kaynağı: [mahkeme/kanun]

Yerel MCP Entegrasyonu

Handoff/devir formlarında işlenen mevzuat atıfları Mevzuat MCP üzerinden teyit altındadır.

/legal-clinic:status

Ne Yapıyor?

Tekil vaka dökümlerinden yararlanarak üç ayrı formda raporlama tanzim eder: (1) client, Bizzat müvekkile tevcih edilmek üzere sade bir izahat, (2) internal, Sorumlu süpervizöre atfen yasal duruş raporu, (3) court, Makam mercilerine (mahkemeye) sunulacak formel, resmî başlıklı bir beyanatı ihtiva eder. Müvekkile ve mahkemeye iletilecek formatlar (client/court) kural olarak mutlak şekilde süpervizör onay havuzuna intikal ettirilir.

Türk Hukukuna Uygulanabilirlik

🟡 KISMEN, status court operasyonu mülahazasında kati surette Türk HMK Beyan Dilekçesi formunun modüle yerleştirilmesi elzemdir. Ayrıca TR'de onaylanan bir çıktının doğrudan mahkemeye gitmeyeceği, 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında Süpervizör Avukat tarafından UYAP Avukat Portalı üzerinden manuel olarak e-imza ile sunulmasının zorunlu olduğu hususu (UYAP ve e-imza uyumluluğu) sisteme bir guardrail olarak eklenmelidir.

Varsayılan Sistem Davranışı ve Eksiklikler

🟡 Sınıf B, yarı jurisdiction-aware. Skill'in status court parametresi münhasıran ABD eyalet/mahkeme usul standartlarına kalibre durumdadır.

• HMK m. 121, 161, Beyan Dilekçesi Hiyerarşisi: Üst başlıktan dosya esas numarasına, taraflara ve "Konu: Beyanlarımız" şablonuna değin formun oturtulması.
• UYAP ve e-İmza Uyumluluğu: UYAP platformundan tescili sağlanacak statü beyanları ve dilekçeleri açısından e-imzalı tanzim protokolleri ve manuel UYAP yükleme ihtarının bulunması.
• HMK m. 297, Gerekçeli Karar: Taraflara gerekçeli kararın ibraz edilmesini müteakiben işletilen status court komutlarının istinaf safhasının başladığını tayin etmesi.

Önerilen CLAUDE.md Konfigürasyonu

T.C.
[İSTANBUL ANADOLU] ___. AİLE MAHKEMESİ
Esas No: 2026/____ 

DAVACI: [Müvekkil Adı], [TC Kimlik No]
VEKİLİ: Av. [Süpervizör Adı], [Baro] Sicil No: [XXXXX]

DAVALI: [Karşı Taraf]

KONU: Dava sürecindeki son gelişmelere ilişkin beyanlarımızın sunulmasıdır.

AÇIKLAMALAR:
1. [Beyan 1, son duruşmadan bu yana yaşanan gelişme]

SONUÇ VE TALEP: Yukarıda açıklanan nedenlerle, ...

Saygılarımla arz ederim. [Tarih]

Davacı Vekili
Av. [Süpervizör Adı]
[İmza]

YAPAY ZEKA DESTEKLİ TASLAK, Süpervizör Avukat Onayına Tabidir

Yerel MCP Entegrasyonu

status internal ile status court akışlarında mevzuata yapılan referanslar, Mevzuat MCP üstünden mutlak surette teyit süzgecine dâhil edilir.

/legal-clinic:supervisor-review-queue

Ne Yapıyor?

Öğrencilerin ifa ettikleri hukuki belge ve hazırlık taslaklarının (dilekçe, beyan, müvekkil bilgilendirme metni vb.), muhatap mercilere intikal ettirilmeden evvel sorumlu avukatın tedkikinden geçtiği resmi onay havuzu (formal review queue) vazifesi görür. Süpervizör, onayla, gerekçeli iade veya doğrudan düzenle modları arasında bir seçim yapar.

Türk Hukukuna Uygulanabilirlik

🟡 KISMEN, Sistem manuel onay süreçleri için güçlü olsa da, Türkiye pratiğinde doğrudan elektronik sunum mümkün değildir. TR'de aracın "approved" bayrağı taşıyan çıktısı doğrudan mahkemeye veya resmi mercie gitmez. Onaylanan çıktının 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında Süpervizör Avukat tarafından UYAP Avukat Portalı üzerinden manuel olarak e-imza ile sunulması yasal bir zorunluluktur. Tebligatlar açısından ise 7201 Sayılı Tebligat Kanunu m. 7/a uyarınca KEP üzerinden tebligat yapıldığı hususu göz önünde bulundurulmalıdır. Bu operasyonel kırılım (manuel UYAP adımı), aracın tam otomatik bir köprü olmadığını gösterir.

Varsayılan Sistem Davranışı ve Eksiklikler

Altyapı (jurisdiction-agnostik). Skill bütünüyle iş ve evrak yönetim disiplinine mebni bir katmanda hizmet eder, menşei itibarıyla herhangi bir yargı yahut ulusal sisteme dayanmaz.

• e-İmza ve UYAP Süreç Vurgusu: Sistemden onay alan (approved) bir metnin, mahkemeye ancak süpervizör avukatın UYAP Avukat Portalı'na girip belgeyi 5070 Sayılı Kanun'a uygun e-imza ile imzalaması suretiyle sunulabileceği zorunlu kuralı (guardrail).
• Öğrenci Yetkisizliği Kontrolü: İlgili taslakta öğrenci veya stajyerin kendi adıyla yasal temsilci sıfatıyla imza açıp açmadığının kontrolü (Av.K. m. 35 ve m. 63 ihlali).
• Mesleki Sorumluluk (Malpractice) Savunması: Tutulan elektronik onay kütüklerinin (log), yarın bir gün Baro Disiplin Kurulu nezdinde açılabilecek muhtemel bir ithama mukabil "denetimin fiili olarak işletildiği" hususunda maddi bir delil unsuru olduğu bilincinin aşılanması.

Önerilen CLAUDE.md Konfigürasyonu

review-queue.yaml structure (TR):
  - id: Q-2026-001
    type: draft  # intake | draft | memo | status | client-letter
    client: "[müvekkil iç kodu]"
    student: "[öğrenci adı]"
    submitted: 2026-05-13T14:32:00+03:00
    flags:
      - rule: "Dilekçe, mahkemeye sunulacak (HMK m. 119)"
      - rule: "Süpervizör e-imzası ve manuel UYAP gönderimi zorunlu"
    supervisor_action: pending  # approved | returned | edited

Yerel MCP Entegrasyonu

Onay faslında süpervizör, kendisine tasdik (review) maksadıyla sunulan metindeki kanuni argümanların yahut emsal atıfların sahihliğini Mevzuat MCP eklentisi vasıtasıyla tek bir arama sekmesinde izale edebilir.

Genel Sonuç ve Adaptasyon Tavsiyeleri

legal-clinic eklentisi bünyesinde yer alan 16 yetenek (skill), ABA Model Rules, ABD öğrenci uygulama kuralları (student practice rules) ve Birleşik Krallık SRA standartları üzerine inşa edilmiş olup, akademik klinik ve pro bono faaliyetleri için güçlü bir pedagojik altyapı sunmaktadır. Bununla birlikte, söz konusu araçların Türkiye'deki hukuk klinikleri pratiğine entegre edilebilmesi için ciddi yasal ve operasyonel adaptasyon süreçlerinden geçirilmesi elzemdir.

1. Katman: Manuel CLAUDE.md Profili (Zorunlu)

Klinik profilinin, Türk hukuk sisteminin emredici kuralları ve kurumsal yapıları gözetilerek manuel biçimde yapılandırılması zorunludur. Bu kapsamda, 1136 Sayılı Avukatlık Kanunu m. 35 uyarınca avukatlık tekeli, m. 36 uyarınca sır saklama yükümlülüğü, m. 63 uyarınca lisans öğrencisinin yetkisizliği, m. 76 uyarınca hukuk klinikleri yapılanması ve m. 42 uyarınca dosyaların 5 yıl saklama mecburiyeti sisteme tanıtılmalıdır. Aynı zamanda TBB Adli Yardım Yönetmeliği ve Hukuk Fakültelerinde Pratik Çalışma Yönetmeliği dikkate alınmalı, ANKHUS ve İstanbul Hukuk Klinikleri (Bilgi Üni.) gibi mevcut yapıların operasyonel kısıtları gözetilmelidir. Uzmanlık alanları bağlamında, 6284 Sayılı Kanun (Kadına Karşı Şiddet), 6458 Sayılı YUKK (mülteci), 5510 Sayılı SGK, 4721 Sayılı TMK (aile/miras), 5237 Sayılı TCK ve 5271 Sayılı CMK (infaz/çocuk) ile yargısal süreler açısından 6216 Sayılı Kanun kapsamında AYM bireysel başvuru ve AİHM 4 ay süresi sisteme işlenmelidir. Ayrıca adli tebligat ve sunum süreçlerinin UYAP, 7201 Sayılı Tebligat Kanunu m. 7/a (KEP) ve 5070 Sayılı e-İmza Kanunu ekseninde yürütüldüğü gerçeği unutulmamalıdır.

2. Katman: TR Legal Research Connector Entegrasyonu (Şiddetle Önerilir)

Araştırma ve analiz süreçlerinin hukuki güvenilirliğini temin edebilmek adına, sisteme Türkiye'ye özgü araştırma eklentilerinin entegre edilmesi şiddetle önerilmektedir. TMK, TCK, CMK ve YUKK lafızları gibi temel metinleri anlık olarak çekebilmek için Mevzuat MCP kullanımı zaruridir. Zira Mevzuat MCP entegrasyonu olmaksızın öğrenci tarafından yapılan hukuki atıfların (student citation) halüsinasyon riski oldukça yüksektir. Bunun yanında, Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru ile Yargıtay Hukuk Daireleri ve Ceza Daireleri kararlarının taranması için Yargı MCP, akademik makaleler ve klinik vakalarını doktrinle desteklemek maksadıyla Lit MCP ve öğrenci tez araştırmaları için YokTez MCP eklentileri sisteme dâhil edilmelidir.

3. Katman: Aktif İnsan Denetimi (Vazgeçilmez)

Hukuk kliniği süreçlerinde nihai yetki ve sorumluluk bütünüyle baroya kayıtlı avukatta olduğundan, aktif insan denetimi vazgeçilmez bir unsurdur. Klinikte görev yapan süpervizör avukatın (öğretim üyesi), Avukatlık Kanunu m. 12 kapsamında baroya kayıtlı ve aktif statüde bulunması yasal bir zorunluluktur. Sistem tarafından üretilen client-letter, draft court ve benzeri tüm çıktılar SADECE süpervizör adına düzenlenmeli ve bizzat süpervizör tarafından e-imza ile imzalanmalıdır, nitekim lisans öğrencisi 5070 Sayılı Kanun kapsamında hiçbir imza yetkisine sahip değildir. Ayrıca, supervisor-review-queue mekanizmasından geçen ve onaylanan hiçbir çıktı doğrudan mahkemeye gitmez, bu belgelerin UYAP Avukat Portalı üzerinden bizzat süpervizör tarafından dosyaya sunulması gerekmektedir. Öte yandan, kullanımdan kaldırılmış olan 🔴 form-generation ve 🔴 plain-language-letters araçlarının kesinlikle çalıştırılmaması icap etmektedir.

Sonuç

Sonuç itibarıyla, legal-clinic eklentisi akademik klinikler ve adli yardım faaliyetleri için son derece gelişmiş bir pedagojik iskele niteliği taşımakta olup, süpervizör avukat denetimi bulunmaksızın bağımsız olarak kullanılamaz. Türkiye hukuk pratiğinde yetki sınırları ve sır saklama yükümlülükleri çok daha sıkı bir rejime tabi olduğundan, üretilen tüm çıktılar istisnasız şekilde "AVUKAT İNCELEMESİ GEREKTİREN TASLAK" üst bilgisi (header) ile tanzim edilmelidir. Uygulama esnasında, klinikteki uyuşmazlık türlerinin ve öğrenci iş akışlarının ANKHUS ve İHK gibi mevcut kurumsal platformlarda hâlihazırda belirli usullere göre yapılandırıldığı gerçeği mutlaka gözetilmeli ve sistem bu yerleşik akademik kültüre titizlikle adapte edilmelidir.